Endoprotezoplastyka stawu biodrowego należy do dużych zabiegów ortopedycznych. Wiąże się ze stosunkowo dużą ingerencją w układ kostny, strukturę kości, jak również w tkanki miękkie. Endoprotezoplastyka stawu biodrowego może być całkowita lub połowicza.  W całkowitej wymienia się zarówno głowę kości udowej, jak i panewkę. Połowicza polega na wymianie tylko głowy kości udowej. Dodatkowo można wyróżnić sposób mocowania endoprotezy na cementowe, które polegają  na mocowaniu elementów za pomocą cementu kostnego oraz bezcementowe – mocowane bezpośrednio w kości.  Panewka jest mocowana na zasadzie “press-fit” wkręcana, natomiast trzpień jest mocowany na zasadzie wklinowania w kanale kości udowej. Według WHO endoprotezoplastyka stawu biodrowego to jedna z procedur o najwyższej skuteczności, jeśli chodzi o poprawę funkcji i zniesienie bólu.

Przykładowe diagnozy pielęgniarskie pacjenta po endoprotezoplastyce stawu biodrowego wraz z celem i interwencjami.

I Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia wstrząsu hipowolemicznego w wyniku krwawienia z rany operacyjnej

Cel: Zminimalizowanie ryzyka wystąpienia wstrząsu hipowolemicznego oraz wczesne wykrycie krwawienia z rany operacyjnej

Interwencje pielęgniarskie:

  • Przez pierwsze 2 godziny po zabiegu pomiar: ciśnienia tętniczego krwi, tętna, temperatury, ilości oddechów, saturacji co 15 min, następnie co 1 godzinę do rana następnego dnia. Dokładny zapis parametrów życiowych w karcie obserwacji pooperacyjnej,
  • Dokładna i wnikliwa obserwacja opatrunku na ranie pooperacyjnej, oraz obserwacja ilości i jakości wydzieliny spływającej do drenu. Dokładny zapis w karcie obserwacji pooperacyjnej,
  • Obserwacja bez przyrządowa pacjenta: ocena koloru skóry, wilgotności skóry, ocena krążenia włośniczkowego, zachowania nastroju,
  • Natychmiast zgłoszenia lekarzowi niepokojących objawów: tachykardia, niskie ciśnienie tętnicze krwi, słabo wyczuwalne tętno, tachypnoe, wydłużenie powrotu włośniczkowego, blada skóra oblana zimny potem, duża ilość wydzieliny w drenażu, splątanie i lęk,
  • W przypadku zlecenia dodatkowych zleceń lekarskich – wykonanie ich zgodnie z indywidualną kartą zleceń lekarskich.

II Problem pielęgnacyjny: 

Ryzyko wystąpienia  zaburzeń krążenia i oddychania (duszności, hipoksja, zaburzenia rytmu serca, bradykardia, spadek ciśnienia tętniczego krwi) po zastosowanych anestetykach

Cel: Szybkie wykrycie zaburzeń krążenia i oddychania

Interwencje pielęgniarskie:

  • Przez pierwsze 2 godziny po zabiegu pomiar: ciśnienia tętniczego krwi, tętna, temperatury, ilości oddechów, saturacji co 15 min, następnie co 1 godzinę do rana następnego dnia,
  • Podłączenie pacjenta do monitora EKG – 5 odprowadzeniowego,
  • Dokładny zapis parametrów życiowych w karcie obserwacji pooperacyjnej,
  • Ułożenie pacjenta w pozycji wysokiej lub półwysokiej w celu ułatwienia wentylacji,
  • Zachęcanie do wykonywania gimnastyki oddechowej,
  • W przypadku spadku saturacji poniżej 90% – podaż tlenu doraźnie lub zgodnie z IKZL,
  • Natychmiast zgłoszenie lekarzowi niepokojących objawów,
  • Podaż leków zgodnie z IKZL.

III Problem pielęgnacyjny:

Dyskomfort z powodu bólu pooperacyjnego / bólu w okolicy lędźwiowej w miejscu podania znieczulenia miejscowego.

Cel: Zmniejszenie dolegliwości bólowych 

Interwencje Pielęgniarskie:

  • Podwyższenie progu bólowego poprzez ułożenia pacjenta w pozycji wygodnej, zmniejszającej napięcie skóry wokół rany, zapewnienie wsparcia, zalecenie wysypiania się, oraz odpoczywania,  zapewnienie kontaktu z najbliższymi,
  • Pomiar bólu  w skali numerycznej NRS od 0 do 10, przy czym 0 oznacza brak odczuwania bólu i rośnie wraz z cyfrą oraz dokumentacja pomiarów,
  • Podaż leków przeciwbólowych zgodnie z IKZL,
  • Ponowny pomiar bólu w skali NRS w celu określenia skuteczności zastosowanego leczenia,
  • Wykonywania zleceń pielęgniarskich po podaży leków przeciwbólowych.

IV Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienie bólu głowy z powodu występowania zespołu popunkcyjnego po znieczuleniu miejscowym

Cel: Zmniejszenie dolegliwości bólowych 

Interwencje Pielęgniarskie:

  • Pomiar bólu  w skali numerycznej NRS od 0 do 10, przy czym 0 oznacza brak odczuwania bólu i rośnie wraz z cyfrą oraz dokumentacja pomiarów,
  • Ułożenie pacjenta w pozycji płaskiej z głową uniesioną pod kątem 30 stopni,
  • Podłączenie płynów dożylnych zgodnie z IKZL,
  • Podaż leków przeciwbólowych zgodnie z IKZL,
  • Ponowny pomiar bólu w skali NRS w celu określenia skuteczności zastosowanego leczenia.

V Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia nudności i wymiotów z powodu zastosowanych środków anestetycznych.

Cel: Zminimalizowanie ryzyka wystąpienia nudności i wymiotów oraz złagodzenie już występujących dolegliwości 

Interwencje pielęgniarskie:

  • Zastosowanie skali Apfel, która określa stopień prawdopodobieństwa wystąpienia nudności i wymiotów w okresie pooperacyjnym. Wdrożenie leczenia profilaktycznego – przeciwwymiotnego, jeżeli pacjent uzyska 2 punkty lub więcej (39%)
  • Ułożenia pacjenta w pozycji półwysokiej, wysokiej (po zn. ogólnym) lub płaskiej z głową pod kątem 30 0 (po zn. miejscowym) z głową odchyloną na bok,
  • Podaż leków przeciwwymiotnych zgodnie z IKZL,
  • Podaż tlenu doraźnie lub zgodnie z IKZL,
  • Częste wietrzenie sali pośrednie lub bezpośrednie w której przebywa pacjent,
  • Podaż miski nerkowatej, ligniny i wody do płukania ust,
  • Dokumentacja ilości i treści wymiocin w karcie obserwacji pooperacyjnej.

VI Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia stanu spastycznego cewki moczowej oraz retencji moczu w wyniku stosowanych leków z grupy opioidów

Cel: Zminimalizowanie ryzyka oraz szybkie wykrycie stanu spastycznego cewki moczowej

Interwencje pielęgniarskie:

  • Podanie basenu sanitarnego
  • Kontrolowanie położenia dna pęcherza moczowego oraz uzyskanie informacji od pacjenta czy nie odczuwa parcia na pęcherz i bólu w podbrzuszu,
  • Prowokowanie diurezy poprzez polewania krocza ciepłą wodą,
  • Zapewnienie ciszy, spokoju oraz intymności pacjentowi,
  • Jeżeli pacjent nie odda moczu po 6-8h po zabiegu, założenie cewnika do pęcherza moczowego.

VII Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia zakażenia związane z obecnością rany pooperacyjnej

Cel: Zminimalizowanie ryzyka zakażenia rany

Interwencje pielęgniarskie:

  • Zastosowanie diety wysokobiałkowej w celu  przyśpieszenia gojenia się rany,
  • Obserwacja okolicy rany pod kątem rozwijającego się stanu zapalnego (obrzęk, zaczerwienienie, cieplenie, ból, rozejście się brzegów rany),
  • Obserwacja pod kątem objawów ogólnoustrojowych zapalenia (gorączka, dreszcze, zimne poty, złe samopoczucie),
  • Dokładny zapis obserwacji  w dokumentacji medycznej,
  • Zgłoszenie lekarzowi niepokojących objawów,
  • Udział w antybiotykoterapii na zlecenie lekarza,
  • Zmiana opatrunku zgodnie z zasadami aseptyki i aseptyki.

VIII  Problem pielęgnacyjny:

Deficyt w samoopiece z powodu ograniczonego poruszania się

Cel: Zaspokojenie potrzeb biologicznych pacjenta

Interwencje pielęgniarskie:

  • Określenie potrzeb pacjenta oraz stopnia deficytu w samoopiece i na podstawie tego określenie planu opieki,
  • Pomoc pacjentowi w czynnością dnia codziennego w odżywianiu, wydalaniu, czynnościach higienicznych,
  • Nie wyręczenie pacjenta w czynnościach dnia codziennego lecz jak największe aktywizowanie w granicach możliwości pacjenta w celu szybkiego powrotu do zdrowia,
  • Zachęcanie pacjenta do zwiększania samodzielności w czynnościach dnia codziennego,
  • Problem pielęgnacyjny: Ryzyko zakażenia rany pooperacyjnej.

IX Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo – zatorowej z powodu unieruchomienia po zabiegu operacyjnym

Cel: Zminimalizowanie ryzyka wystąpienie choroby zakrzepowo- zatorowej

Interwencje pielęgniarskie:

  • Jak najszybsza aktywizacja pacjenta po zabiegu – zapewnienie kontaktu z rehabilitantem,
  • Zalecenie unikania pozostania długotrwale w jednej pozycji
  • Zalecenie częstego odpoczynku w ciągu dnia z elewacja kończyn dolnych powyżej poziomu serca oraz spania z uniesionymi kończynami dolnymi o około 30 cm,
  • Zastosowanie kompresjoterapii (pończoch uciskowych) o I lub II stopniu ucisku zgodnie z wytycznymi,
  • Masaż kończyn dolnych rozpoczynając od stóp i stawu skokowego przechodząc stopniowo do ud wykorzystując technikę głaskania i rozcierania ruchami okrężnymi (zawsze zgodnie z kierunkiem przepływu krwi żylnej),
  •  Zachęcanie do regularnych ćwiczeń, szczególnie kończyn dolnych w celu wzmocnienia pompy mięśniowej kończyn dolnych,
  • Podaż leków przeciwkrzepliwych zgodnie z IKZL

X Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko zwichnięcia endoprotezy z powodu deficytu wiedzy na temat zaleceń po zabiegu

Cel: Zminimalizowanie ryzyka zwichnięcia endoprotezy stawu biodrowego, edukacja na temat postępowania po zabiegu endoprotezy

Interwencje pielęgniarskie:

  • Rozmowa z pacjentką na temat endoprotezy stawu biodrowego  i ocena stopnia deficytu wiedzy
  • Wyjaśnienie pojęcia zwichnięcie endoprotezy stawu biodrowego i czynników / ruchów niebezpiecznych, które mogą prowadzić do zwichnięcia,
  • Wyjaśnienie konieczności zmiany nawyków żywieniowych i zwiększenie aktywności fizycznej w celu eliminacji nadwagi, 
  • Zalecenie korzystania z usług rehabilitanta w celu wzmocnienia mięśni obręczy miednicy oraz by szybko powrócić do aktywności fizycznej,
  • Dostarczenie materiałów informacyjnych dla pacjentki i rodziny,
  • Dokładne omówienie pytań pacjentki,
  • Ocena wiedzy pacjentki i jej rodziny po przeprowadzonej edukacji.

Zauważyłeś błąd a może masz jakąś uwagę odnośnie przeczytanego wpisu? Pomóż nam wspólnie udoskonalać portal i napisz do nas w sekcji kontakt lub klikając w ten tekst.

Bibliografia

Dziekońska M., Latosiewicz R., Kulikowska A. i wsp. Pielęgnowanie pacjenta po endoprotezoplastyce stawu biodrowego. Hygeia Public Health 2013; 48(3): 355-359.

Księżopolska-Pietrzak K., Pazdur-Zięcina K., Strzyżewski M. i wsp. Postępowanie z chorym po totalnej alloplastyce stawu biodrowego. Borgis – Postęp Nauk Medycznych 2000; 2: 8-14.

Walewska E. Podstawy pielęgniarstwa chirurgicznego.  PZWL Warszawa 2016; 2: 208-219.

 

POZOSTAŁE PROCESY PIELĘGNOWANIA