Endoprotezoplastyka stawu biodrowego 

Należy do dużych zabiegów ortopedycznych. Wiąże się ze stosunkowo dużą ingerencją w układ kostny, strukturę kości, jak również w tkanki miękkie. Endoprotezoplastyka stawu biodrowego może być całkowita lub połowicza.  W całkowitej wymienia się zarówno głowę kości udowej, jak i panewkę. Połowicza polega na wymianie tylko głowy kości udowej. Również można wyróżnić sposób mocowania endoprotezy i tu wyróżniamy cementowe, które polegają  na mocowaniu elementów za pomocą cementu kostnego oraz bezcementowe – mocowane bezpośrednio w kości.  Panewka jest mocowana na zasadzie “press-fit” wkręcana, natomiast trzpień jest mocowany na zasadzie wklinowania w kanale kości udowej. Według WHO endoprotezoplastyka stawu biodrowego to jedna z procedur o najwyższej skuteczności, jeśli chodzi o poprawę funkcji i zniesienie bólu.

 

I Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia wstrząsu hipowolemicznego w wyniku krwawienia z rany operacyjnej

Cel: Zminimalizowanie ryzyka wystąpienia wstrząsu hipowolemicznego oraz wczesne wykrycie krwawienia z rany operacyjnej

Interwencje pielęgniarskie:

  1. Przez pierwsze 2 godziny po zabiegu pomiar: ciśnienia tętniczego krwi, tętna, temperatury, ilości oddechów, saturacji co 15 min, następnie co 1 godzinę do rana następnego dnia. Dokładny zapis parametrów życiowych w karcie obserwacji pooperacyjnej,
  2. Dokładna i wnikliwa obserwacja opatrunku na ranie pooperacyjnej, oraz obserwacja ilości i jakości wydzieliny spływającej do drenu. Dokładny zapis w karcie obserwacji pooperacyjnej,
  3. Obserwacja bez przyrządowa pacjenta: ocena koloru skóry, wilgotności skóry, ocena krążenia włośniczkowego, zachowania nastroju,
  4. Natychmiast zgłoszenia lekarzowi niepokojących objawów: tachykardia, niskie ciśnienie tętnicze krwi, słabo wyczuwalne tętno, tachypnoe, wydłużenie powrotu włośniczkowego, blada skóra oblana zimny potem, duża ilość wydzieliny w drenażu, splątanie i lęk,
  5. W przypadku zlecenia dodatkowych zleceń lekarskich – wykonanie ich zgodnie z indywidualną kartą zleceń lekarskich.

II Problem pielęgnacyjny: 

Ryzyko wystąpienia  zaburzeń krążenia i oddychania (duszności, hipoksja, zaburzenia rytmu serca, bradykardia, spadek ciśnienia tętniczego krwi) po zastosowanych anestetykach

Cel: Szybkie wykrycie zaburzeń krążenia i oddychania

Interwencje pielęgniarskie:

  1. Przez pierwsze 2 godziny po zabiegu pomiar: ciśnienia tętniczego krwi, tętna, temperatury, ilości oddechów, saturacji co 15 min, następnie co 1 godzinę do rana następnego dnia,
  2. Podłączenie pacjenta do monitora EKG – 5 odprowadzeniowego,
  3. Dokładny zapis parametrów życiowych w karcie obserwacji pooperacyjnej,
  4. Ułożenie pacjenta w pozycji wysokiej lub półwysokiej w celu ułatwienia wentylacji,
  5. Zachęcanie do wykonywania gimnastyki oddechowej,
  6. W przypadku spadku saturacji poniżej 90% – podaż tlenu doraźnie lub zgodnie z IKZL,
  7. Natychmiast zgłoszenie lekarzowi niepokojących objawów,
  8. Podaż leków zgodnie z IKZL.

III Problem pielęgnacyjny:

Dyskomfort z powodu bólu pooperacyjnego / bólu w okolicy lędźwiowej w miejscu podania znieczulenia miejscowego.

Cel: Zmniejszenie dolegliwości bólowych 

Interwencje Pielęgniarskie:

  1. Podwyższenie progu bólowego poprzez ułożenia pacjenta w pozycji wygodnej, zmniejszającej napięcie skóry wokół rany, zapewnienie wsparcia, zalecenie wysypiania się, oraz odpoczywania,  zapewnienie kontaktu z najbliższymi,
  2. Pomiar bólu  w skali numerycznej NRS od 0 do 10, przy czym 0 oznacza brak odczuwania bólu i rośnie wraz z cyfrą oraz dokumentacja pomiarów,
  3. Podaż leków przeciwbólowych zgodnie z IKZL,
  4. Ponowny pomiar bólu w skali NRS w celu określenia skuteczności zastosowanego leczenia,
  5. Wykonywania zleceń pielęgniarskich po podaży leków przeciwbólowych.

IV Problem pielęgnacyjny:

Ból głowy z powodu występowania zespołu popunkcyjnego po znieczuleniu miejscowym

Cel: Zmniejszenie dolegliwości bólowych 

Interwencje Pielęgniarskie:

  1. Pomiar bólu  w skali numerycznej NRS od 0 do 10, przy czym 0 oznacza brak odczuwania bólu i rośnie wraz z cyfrą oraz dokumentacja pomiarów,
  2. Ułożenie pacjenta w pozycji płaskiej z głową uniesioną pod kątem 30 stopni,
  3. Podłączenie płynów dożylnych zgodnie z IKZL,
  4. Podaż leków przeciwbólowych zgodnie z IKZL,
  5. Ponowny pomiar bólu w skali NRS w celu określenia skuteczności zastosowanego leczenia.

V Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia nudności i wymiotów z powodu zastosowanych środków anestetycznych.

Cel: Zminimalizowanie ryzyka wystąpienia nudności i wymiotów oraz złagodzenie już występujących dolegliwości 

Interwencje pielęgniarskie:

  1. Zastosowanie skali Apfel, która określa stopień prawdopodobieństwa wystąpienia nudności i wymiotów w okresie pooperacyjnym. Wdrożenie leczenia profilaktycznego – przeciwwymiotnego, jeżeli pacjent uzyska 2 punkty lub więcej (39%)
  2. Ułożenia pacjenta w pozycji półwysokiej, wysokiej (po zn. ogólnym) lub płaskiej z głową pod kątem 30 0 (po zn. miejscowym) z głową odchyloną na bok,
  3. Podaż leków przeciwwymiotnych zgodnie z IKZL,
  4. Podaż tlenu doraźnie lub zgodnie z IKZL,
  5. Częste wietrzenie sali pośrednie lub bezpośrednie w której przebywa pacjent,
  6. Podaż miski nerkowatej, ligniny i wody do płukania ust,
  7. Dokumentacja ilości i treści wymiocin w karcie obserwacji pooperacyjnej.

VI Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia stanu spastycznego cewki moczowej oraz retencji moczu w wyniku stosowanych leków z grupy opioidów

Cel: Zminimalizowanie ryzyka oraz szybkie wykrycie stanu spastycznego cewki moczowej

Interwencje pielęgniarskie:

  1. Podanie basenu/kaczki,
  2. Kontrolowanie położenia dna pęcherza moczowego oraz uzyskanie informacji od pacjenta czy nie odczuwa parcia na pęcherz i bólu w podbrzuszu,
  3. Prowokowanie diurezy poprzez polewania krocza ciepłą wodą,
  4. Zapewnienie cizy, spokoju oraz intymności pacjentowi,
  5. Jeżeli pacjent nie odda moczu po 6-8h po zabiegu, założenie cewnika do pęcherza moczowego.

VII Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko zakażenia rany pooperacyjnej

Cel: Zminimalizowanie ryzyka zakażenia rany

Interwencje pielęgniarskie:

  1. Zastosowanie diety wysokobiałkowej w celu  przyśpieszenia gojenia się rany,
  2. Obserwacja okolicy rany pod kątem rozwijającego się stanu zapalnego (obrzęk, zaczerwienienie, cieplenie, ból, rozejście się brzegów rany),
  3. Obserwacja pod kątem objawów ogólnoustrojowych zapalenia (gorączka, dreszcze, zimne poty, złe samopoczucie),
  4. Dokładny zapis obserwacji  w dokumentacji medycznej,
  5. Zgłoszenie lekarzowi niepokojących objawów,
  6. Udział w antybiotykoterapii na zlecenie lekarza,
  7. Zmiana opatrunku zgodnie z zasadami aseptyki i aseptyki.

VIII  Problem pielęgnacyjny:

Deficyt w samoopiece z powodu ograniczonego poruszania się

Cel: Zaspokojenie potrzeb biologicznych pacjenta

Interwencje pielęgniarskie:

  1. Określenie potrzeb pacjenta oraz stopnia deficytu w samoopiece i na podstawie tego określenie planu opieki,
  2. Pomoc pacjentowi w czynnością dnia codziennego w odżywianiu, wydalaniu, czynnościach higienicznych,
  3. Nie wyręczenie pacjenta w czynnościach dnia codziennego lecz jak największe aktywizowanie w granicach możliwości pacjenta w celu szybkiego powrotu do zdrowia,
  4. Zachęcanie pacjenta do zwiększania samodzielności w czynnościach dnia codziennego,
  5. Problem pielęgnacyjny: Ryzyko zakażenia rany pooperacyjnej.

IX Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko wystąpienia choroby zakrzepowo – zatorowej z powodu unieruchomienia po zabiegu operacyjnym

Cel: Zminimalizowanie ryzyka wystąpienie choroby zakrzepowo- zatorowej

Interwencje pielęgniarskie:

  1. Jak najszybsza aktywizacja pacjenta po zabiegu – zapewnienie kontaktu z rehabilitantem,
  2. Zalecenie unikania pozostania długotrwale w jednej pozycji
  3. Zalecenie częstego odpoczynku w ciągu dnia z elewacja kończyn dolnych powyżej poziomu serca oraz spania z uniesionymi kończynami dolnymi o około 30 cm,
  4. Zastosowanie kompresjoterapii (pończoch uciskowych) o I lub II stopniu ucisku zgodnie z wytycznymi,
  5. Masaż kończyn dolnych rozpoczynając od stóp i stawu skokowego przechodząc stopniowo do ud wykorzystując technikę głaskania i rozcierania ruchami okrężnymi (zawsze zgodnie z kierunkiem przepływu krwi żylnej),
  6.  Zachęcanie do regularnych ćwiczeń, szczególnie kończyn dolnych w celu wzmocnienia pompy mięśniowej kończyn dolnych,
  7. Podaż leków przeciwkrzepliwych zgodnie z IKZL

X Problem pielęgnacyjny:

Ryzyko zwichnięcia endoprotezy z powodu deficytu wiedzy na temat zaleceń po zabiegu endoprotezoplastyki stawu biodrowego

Cel: Zminimalizowanie ryzyka zwichnięcia endoprotezy stawu biodrowego 

Interwencje pielęgniarskie:

  1. Rozmowa z pacjentką na temat endoprotezy stawu biodrowego  i ocena stopnia deficytu wiedzy
  2. Wyjaśnienie pojęcia zwichnięcie endoprotezy stawu biodrowego i czynników / ruchów niebezpiecznych, które mogą prowadzić do zwichnięcia,
  3. Wyjaśnienie konieczności zmiany nawyków żywieniowych i zwiększenie aktywności fizycznej w celu eliminacji nadwagi, 
  4. Zalecenie korzystania z usług rehabilitanta w celu wzmocnienia mięśni obręczy miednicy oraz by szybko powrócić do aktywności fizycznej,
  5. Dostarczenie materiałów informacyjnych dla pacjentki i rodziny,
  6. Dokładne omówienie pytań pacjentki,
  7. Ocena wiedzy pacjentki i jej rodziny po przeprowadzonej edukacji.

 

Bibliografia

Dziekońska M., Latosiewicz R., Kulikowska A. i wsp. Pielęgnowanie pacjenta po endoprotezoplastyce stawu biodrowego. Hygeia Public Health 2013; 48(3): 355-359.

Księżopolska-Pietrzak K., Pazdur-Zięcina K., Strzyżewski M. i wsp. Postępowanie z chorym po totalnej alloplastyce stawu biodrowego. Borgis – Postęp Nauk Medycznych 2000; 2: 8-14.

Walewska E. Podstawy pielęgniarstwa chirurgicznego.  PZWL Warszawa 2016; 2: 208-219.

 

POZOSTAŁE PROCESY PIELĘGNOWANIA